دیده بان استهبان

بررسی و اطلاع رسانی مسایل محیط زیست، منابع طبیعی و میراث فرهنگی شهرستان استهبان

دیده بان استهبان

بررسی و اطلاع رسانی مسایل محیط زیست، منابع طبیعی و میراث فرهنگی شهرستان استهبان

بحران آب، نابودی جنگل ها، خشکیدن تالاب ها، ریزگردها و ... معضلاتی هستند که تداوم حیات اجتماعی انسان ها و هم چنین گیاهان و جانداران را با مشکلاتی بزرگ مواجه کرده است. یکی از راه های کاهش سرعت این فجایع، اطلاع رسانی و آموزش جامعه و به ویژه جوامع محلی است.
در کنار بحران های محیط زیستی، متاسفانه در حال برخورد با "بحرانی تاریخی" در حوزه ی تمدنی ایران زمین نیز هستیم.
در این تارنما خواهم کوشید تا قدمی هر چند کوچک در برابر این ناملایمات بردارم!
محتاج دعای خیرتان هستم.

۱۸ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «دریاچه بختگان» ثبت شده است

بدون شرح!


۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۶ بهمن ۹۴ ، ۲۳:۵۲
رسول حاجی باقری

سدها نفس بختگان را بریدند!

رود کُر بزرگترین رودخانه استان فارس است که از کوه های پالانگردی در شهرستان اقلید سرچشمه می گیرد و پس از پیوستن آب تعدادی از چشمه های این شهرستان با آن، از ناحیه تنگ بُراق وارد شهرستان مرودشت می شود. این رود در نهایت به دریاچه بختگان می‌ریزد. (بخوانید: می ریخت!)


(رود کُر، قبل از احداث سد سیوند و ملاصدرا)


(رود کُر، این روزها)


طول رودخانه کر تا دریاچه بختگان 280 کیلومتر است و بزرگ‌ترین رودخانه استان فارس به شمار می رود. این رودخانه که منبع اصلی تامین آب دریاچه بختگان بود، با ساخت سدهای ملاصدرا و سیوند خشک شد تا آخرین امید احیای تالاب رو به خاموش برود.

بی تردید بیشتر سدها قاتل رودخانه ها، تالاب ها، مراتع و جنگل ها و تمام طبیعت هستند. کاش اراده ای استوار پیدا می شد تا به دور از سیاست بازی، از ادامه این روند نابودگر جلوگیری می کرد.

بد نیست بدانید که بیش از 10 دریاچه و تالاب در فارس خشک شده اند یا رو به خاموشی کامل هستند و این فرجام سیاست های نادرست آبی ماست و نه خشکسالی!

سرزمین فارس رو به خشکی و نابودی است. آخرین نشانه های بیابانی شدن در فارس بروز کرده است. پروردگارا نگه دار از زوالش!


*عکس ها از سیروس زارع

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۲ بهمن ۹۴ ، ۰۰:۰۱
رسول حاجی باقری
مجموعه بختگان (پارک ملی و پناهگاه حیات وحش)

پارک ملی بختگان در استان فارس بین E6315 الی E5415 طول شرقی و N2911 الی N2951 عرض شمالی واقع شده است. مساحت آن در حدود 160 هزار هکتار می باشد. بخشی از مجموعه حفاظتی بختگان است که در شمال غرب منطقه حفاظت شده بختگان قرار دارد. این پارک بخشی از شمال دریاچه بختگان را در بر می‌گیرد. در واقع مجموعه حفاظتی بختگان دو بخش مجزا به نام منطقه حفاظت شده بختگان و پارک ملی بختگان را شامل می‌گردد. ویژگی های این پارک نظیر منطقه حفاظت شده بختگان است. پارک ملی بختگان در‌ حدود 000, 160هکتار مساحت دارد.


(دریاچه های بختگان و طشک در زمان پرآبی)

 تاریخچه حفاظت: منطقه بختگان اولین بار طبق مصوبه شماره 7مورخ 12/9/47 شورای عالی نظارت بر صید به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید و سپس در سال 1354 به عنوان پناهگاه حیات وحش مصوب شد و در سال 1374 قسمتی از پناهگاه به عنوان پارک ملی بختگان اعلام گردید.

 ارتفاع: دامنه‌ی تغییرات ارتفاعی این عرصه نیز بین ۱۶۰۰ تا ۲۹۰۰ متر از سطح دریا متغیر است.

 نوع آب و هوا: دامنه ارتفاعی یک هزار و 560 تا دو هزار و 960 متر بارندگی و دمای متوسط سالانه 230 میلی‌متر و 15 درجه سانتیگراد، منطقه را دارای اقلیم خشک بیابانی معتدل کرده استپارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان با وسعت هر یک به ترتیب 117047 هکتار و 242223 هکتار درآباده طشک فارس واقع گردیده است. دریاچه های طشک و بختگان از بزرگ ترین و پرآب ترین دریاچه های کشور محسوب می شوند. این دو دریاچه در سال های پر باران گسترش یافته و به هم می پیوندند. طشک و بختگان و مناطق کوهستانی محاط بر آن ها و جزایر متعددی که در این دو دریاچه وجود دارند مجموعه طبیعی بسیار با ارزشی را به وجود آورده اند که هم از نظر تنوع زیستی و هم از منظر زیبا شناختی بی نظیر می باشند. آب و هوای این منطقه خشک و سرد و بارندگی آن حدود 120 میلیمتر می باشد.

 تاریخچه منطقه: بختگان اولین بار در سال 1347 به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام گردید، سپس در سال 1354 به عنوان پناهگاه حیات وحش و در سال 1374 بخشی از آن شامل مجموعه دریاچه های بختگان، طشک و تالاب های موجود در ورودی زهکش ها به انضمام ارتفاعات شمال دریاچه بختگان به عنوان پارک ملی تعیین شد. تالاب های طشک و بختگان نقش بسیار مهمی در بقاء تنوع ژنتیکی و اکولوژیکی کشور ایفا می کنند و به همین دلیل این دو تالاب در فهرست تالاب های بین المللی کشور قرار گرفته است.

 جاذبه های جانوری

پرندگان: فلامینگو، پلیکان، ‌انواع غازها،‌ مرغابی ها، ‌حواصیل ها،کشیم ها، ‌کاکایی ها، پرستوهای دریایی، ماهی خورک ها،‌ انواع گنجشک سانان، عقاب ها، ‌سنقرها،‌ هوبره، ‌‌بلدرچین، ‌درنا، لک لک، کبک، ‌چلچله، ‌دارکوب پری شاهرخ،‌ دال،‌ بحری،‌ بالابان، ‌شاهین،‌ لیل و ‌دلیجه.

فلامینگو

کشیم

کاکایی

بالابان

پستانداران: کل و بز و قوچ و میش، گربه وحشی، گرگ، ‌پلنگ،‌‌ کفتار، ‌روباه،‌ شغال و در دشت ها آهو.

کل و بز

پلنگ

گربه وحشی

جاذبه های گیاهی: انواع دیاتومه ها وجلبک ها، انواع گیاهان شورپسند گز و ‌نی و در مناطق خشکی اُرس، ‌بنه، ‌تنگس، ‌قیچ، ‌بادام کوهی،‌ آویشن،‌ کاکوتی و باریجه می باشد.

پارک ملی و پناهگاه حیات وحش بختگان به واسطه وجود دو تالاب طشک و بختگان و ارتفاعات موجود در آن، از تنوع رویشگاهی زیادی برخوردار است. به گونه ای که بیش از 400 گونه گیاهی در قالب 47 تیپ در آن شناسایی شده اند که از این مجموعه حدود 30 گونه فهرست سرخ IUCN  قرار دارند. گونه های درختی بارز منطقه عبارتند از: پسته وحشی، بادامک، انجیر، پسه، کلخونگ، تنگرس

به طور کلی مجموعه بختگان (پناهگاه حیات وحش و پارک ملی) را می‌توان به سه بخش اصلی تقسیم کرد:

1- دریاچه‌ها و تالاب‌ها

2- مناطق دشتی و کوهستانی واقع در بین دریاچه‌های بختگان و طشک و اراضی مجاور آن

3- مناطق کوهستانی واقع در جنوب دریاچه بختگان

مجموعه این سه بخش ساختار کلی سیمای محیط طبیعی منطقه را به تصویر می‌کشند.

 پوشش گیاهی  منطقه: به طور تقریب 000/130 هکتار کوه، دشت و دامنه بین دو دریاچه واقع گردیده که به اضافه کوههای خانه کت در جنوب دریاچه بخش کوهستانی پناهگاه را تشکیل می دهند . در این مناطق درختان و درختچه های بنه، بادام کوهی، تنگرس، کیکم و قیچ دیده می شود در منطقه با غو در دشت ساحلی درختچه های قیچ به صورت یک نوار پهن تا ادامه کوه روییده است.

بالاتر از این نوار پوشش متراکمی از درمنه به چشم می خورد. جنگل های بلوط زاگرس در این منطقه به علت کاهش ارتفاع و افزایش درجه حرارت به جنگل های بنه و بادام کوهی تبدیل می شوند. از شمال دریاچه طشک تا حوالی ارسنجان بخشی از انبوه ترین جنگل های بنه استان دیده می شود که این پوشش تنها در مناطق کوهستانی دور از شهر و دسترس بومیان پابرجاست و دشت ها همه به زیر کشت رفته اند .

منشا آب دریاچه: رودخانه ی کوچک "سیوند" در دره ای به نام "سیوند" یا -تنگه بلاغی- جریان دارد. "سیوند" نام روستایی بزرگ و خوش‌آب و هوا در مسیر راه شیراز به اصفهان -در میانه راه تخت جمشید به پاسارگاد- می‌باشد. سیلاب رود "سیوند" در انتهای مسیر خود به رود "کُر" پیوسته و از آن جا به دریاچه "بختگان" می ریزد.

 کاهش میزان آب ورودی: هم اکنون میزان ورودی آب رودخانه کُر به دریاچه بختگان بسیار اندک و حتی به صفر می‌رسد. (مقداری از آب کُر در گذشته به دلیل ساختن سد "درود زن" کم شد.)، در نتیجه ورودی آب دریاچه تنها محدود به سیلاب‌های منطقه (آباده طشک،شهرستان بختگان، خیر، نی ریز، خرامه و ارسنجان) می باشد.



 اثرات زیست ‌محیطی: به دنبال این رویداد، پیوستگی میان دو دریاچه طشک و بختگان برای همیشه از بین خواهد رفت و نتیجه آن خشک شدن دریاچه بختگان خواهد بود. اندکی پس از آن دریاچه طشک هم به خاموشی فرو خواهد رفت؛ چرا که هم اکنون شوری دریاچه طشک به ۱۲۰۰ واحد رسیده است که حدود ۴ برابر سال‌های پرآب گذشته می‌باشد. دریاچه‌ی بختگان به دلیل برخورداری از 3 ویژگی ارزشمند، یکی از 105 منطقه‌ی مهم زیست پرندگان در کشور هم محسوب می‌شود.

(دریاچه های بختگان و طشک فعلی)

 این ویژگی‌ها عبارتند از:

به طور منظم تعداد قابل توجهی از گونه‌های در خطر تهدید جهانی را نگهداری می‌کند.

به طور منظم یک درصد از گونه‌های منطقه‌ جغرافیای زیستی یا مسیر مهاجرت یا جمعیت خاورمیانه (تنها پرندگان آبزی و دریایی) را نگه می‌دارد.

به طور منظم 20 هزار قطعه (و یا بیشتر) از پرندگان آبزی را نگه می‌دارد.

 وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی

با توجه به وسعت زیاد منطقه، فعالیت روستاهای حاشیه و داخل منطقه نیز متفاوت است. در قسمت شمال و شمال غربی منطقه شغل اکثر مردم کشاورزی بوده و در قسمت جنوب و جنوب غربی منطقه عمده فعالیت های مردم باغداری بوده و در قشمت شرق و مرکز منطقه اکثر مردم به دامداری مشغول می باشند. و همچنین به دلیل وجود معادن فعال در این قسمت از منطقه بخشی از اهالی این روستاها در این معادن مشغول به فعالیت می باشند.


برگرفته از سایت: کویرها و بیابان های ایران

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۲ بهمن ۹۴ ، ۱۹:۲۷
رسول حاجی باقری

برگزاری کارگاه محیط زیست

"دبستان یار مهربان" تنها مدرسه محیط زیستی استهبان هست. کارکنان، دانش آموزان و اولیاء دانش آموزان این مدرسه ی غیر انتفاعی، علاوه بر رعایت قوانین و مقررات معمول مدارس، ملزم به رعایت و اجرای قوانینی در حوزه محیط زیست نیز هستند. قوانین محیط زیستی که روز ثبت نام دانش آموز به اولیاء وی توضیح داده می شود، باید توسط والدین و دانش آموزان عینا انجام شده و رعایت گردد. یکی از این موارد، شرکت اولیاء در کارگاه های محیط زیستی مدرسه هست.

روز دوشنبه 28 دی ماه 1394 کارگاهی با عنوان "خانواده و محیط زیست" در این دبستان برگزار شد. در ابتدای جلسه مبانی و مفاهیم اولیه محیط زیست بیان گردید و خانواده ها درک و شناخت خود از محیط زیست را عنوان کردند. "چرایی" حفظ محیط زیست به بحث گذاشته شد و نظرات بسیار جالبی توسط والدین بیان گردید. در مورد برخی از فجایع محیط زیستی که مستند و در دسترس هستند، صحبت شد. به عنوان نمونه، خشکی دریاچه بختگان و اثرات زیانبار این خشکی در حوزه های بهداشت و سلامت، معیشت و اقتصاد، فرهنگی-اجتماعی و ... تبیین گردید و به طور اجمالی اثرات قابل رویتی که خشکی بختگان در پی داشته است، عنوان شد. در مورد افزایش بیماری های پوستی و تنفسی در حاشیه بختگان، بحران آب و خشکی باغات و مزارع که فقر و بیکاری و ایجاد مشاغل کاذب و ... را در پی داشته است، توضیح داده شد.  فروچاله ایج، خشکی قنات ها و چشمه ها، کاهش بارندگی و دیگر اثرات این فاجعه نیز تشریح گردید.



هم چنین در مورد اثرات بیماری زایی زباله ها و تاثیرات پلاستیک در طبیعت و بر سلامت انسان و دیگر موجودات زنده گفت و گو شد. والدین تجربیات و داشته هایی خود را با دیگران به اشتراک گذاشتند. سوالاتی نیز پرسیده شد و با مشارکت شرکت کنندگان پاسخ داده شد. در مورد عادات غذایی و عدم استفاده از مواد غذایی مضر (چه از نظر بهداشتی و چه محیط زیستی) توصیه گردید. درخواست گردید تا استفاده از ظروف یکبار مصرف کمتر شود و خطرات این ظروف نیز توضیح داده شد. در خلال گفت و گوها نیز فیلم هایی کوتاه از موضوعات مورد بحث پخش گردید.

موضوع آخر کارگاه "مدیریت انرژی در خانه" بود و راهکارهایی بسیار ساده و قابل اجرا ارائه گردید. خوشبختانه برخی از خانواده ها مواردی را رعایت می کردند. در پایان جلسه کیسه های خرید پارچه ای و کتابچه "نکات زیست محیطی، ویژه بانوان" به تمامی شرکت کنندگان اهداء گردید.


۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۳۰ دی ۹۴ ، ۰۷:۵۷
رسول حاجی باقری

ادعای آبگیری بختگان، سرابی بیش نبود!


عکس های دریاچه بختگان در تاریخ 17 دی ماه 1394، قسمت هایی از بختگان در نزدیکی روستای محمد آباد و هم چنین در محدوده نی ریز کمی آب دارد، اما تا چند روز دیگر کاملا تبخیر خواهد شد.


(عکس از سرکار خانم سمیرا هاشمی)









(عکس ها از آقای طاهر عبدالیوسفی)





۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۹ دی ۹۴ ، ۱۱:۳۰
رسول حاجی باقری

سرنوشت شوم بختگان به سفیدبختی رسید!

محمد درویش

سایه 10 ساله سنگین خشکسالی بر سر دریاچه بختگان، برای نخستین بار با در اولویت‌گیری حقابه محیط‌زیست در دومین نوبت از سوی وزارت نیرو برچیده می‌شود.


(دریاچه بختگان - مهرماه 1394)


سرنوشت شوم بختگان به سفیدبختی رسید.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان؛ خشکسالی، تغییر اقلیم و برداشت بی‌رویه آب‌های سطحی و زیرزمینی باعث خشکی و رخت بستن آب از بستر بسیاری از دریاچه‌ها و تالاب‌های کشورمان شده که این امر علاوه‌بر نابودی اکوسیستم آن‌ها، منطقه و ساکنانش را به تنگ آورده و گرد و غبار و مهاجرت را به دنبال داشته است. در این بین مسئولان محیط‌زیست برای جلوگیری از بروز بحران‌های ناشی از خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌های خود و تامین حقابه آن‌ها در تلاشند ولی به دلیل در اولویت نبودن حقابه محیط زیستی، دریاچه‌های خشک شده به کانون‌های گردوغبار داخلی تبدیل شده و مهاجرت بسیاری را به ارمغان می‌آورد. حالا وزارت نیرو، تغییر رویه داده و حقابه محیط زیستی را بعد از شرب در اولویت قرار داده که به دنبال همین اتفاق و شرایط نامناسب دریاچه بختگان، برای نخستین بار حقابه این دریاچه خشک شده و بعداز 10 سال به او اختصاص می‌یابد.


حقابه به محیط زیست در دومین اولویت

تاکنون در تامین حقابه‌ها وزارت نیرو ابتدا آب شرب، دوم کشاورزی و در نهایت صنعت را در اولویت دستورالعمل‌های خود قرار می‌داد ولی اکنون رویه تغییر کرده و حقابه به محیط زیست به عنوان دومین اولویت مورد توجه مسئولان قرار گرفته است.

محمد درویش مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در این باره می‌گوید: طبق گفته چیت چیان وزیر نیرو، اولویت این وزارت در تامین حقابه‌ها تغییر کرده به طوری که اولین اولویت با آب شرب، دومین با محیط زیست، سومین انرژی برق آبی، چهارمین صنعت و درنهایت با کشاورزی است.


تامین حقابه بختگان برای نخستین بار

برای نخستین بار حقابه دریاچه بختگان را، 163 میلیون متر مکعب در سال اعلام کرده‌اند که قرار شده این مقدار حقابه یکجا از محل خروجی سد ملاصدرا در بستر این دریاچه رها شود. درویش مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست در این خصوص می‌گوید: وزارت نیرو قول مساعدی جهت رهاسازی یکباره حقابه سالانه دریاچه بختگان به اندازه 163 میلیون متر مکعب ارائه کرده که اگر این اتفاق بیافتد 80 درصد از سطح تالاب بختگان برای نخستین بار آبگیری می‌شود.


بازگشت زندگی به اقلیم بختگان

اگر بعد از یک دهه‌ای که از عمر خشکی تمام دریاچه بختگان می‌گذرد حقابه آن طبق قول وزارت نیرو تامین شود؛ وضعیت اقلیمی دریاچه بختگان و ساکنان اطرافش، امرار معاش 50 هزار نفر از کشاورزان و انجیرستان‌های استهبان به حال خوش روزهای قبل از خشکسالی خود خواهند برگشت و این دریاچه از لیست تبدیل شدن به کانون گرد و غبار حذف خواهد شد.


لینک خبر

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۶ دی ۹۴ ، ۱۷:۰۸
رسول حاجی باقری

ما و بختگان

گسترش بی رویه کشاورزی و باغداری در حاشیه بختگان، یکی از مهم ترین عوامل خشکی دومین دریاچه ی بزرگ ایران

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۲ دی ۹۴ ، ۱۰:۰۸
رسول حاجی باقری

دریاچه بختگان



روزگاری نه چندان دور ...



این روزها ...


۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ مهر ۹۴ ، ۱۶:۵۳
رسول حاجی باقری